Pershendetje vizitor i nderuar...
Me sa duket, ju nuk jeni identifikuar akoma ne faqen tone, ndaj po ju paraqitet ky mesazh per tju kujtuar se ju mund te identifikoheni qe te merrni pjese ne
diskutimet dhe temat e shumta te forumit tone.

- Ne qofte se ende nuk keni nje Llogari personale ne forumin ton, mund ta hapni nje te tille duke u Regjistruar
-Regjistrimi eshte falas dhe ju merr koh maksimumi 1 min...

- Duke u rregjistruar ju do te perfitoni te drejta te lexoni edhe te shprehni mendimin tuaj

-Gjithsesi ju falenderojme shume, per kohen qe fute ne dispozicionper te n'a vizituar ne faqen tone.

Ose Indefitikohu Nese Je I Regjistruar

Me Respekt// Staffi
Mirė se erdhėt nė mesin tonė .::: wWw.ForumiJone.Net :::.

You are not connected. Please login or register

 » Unregister user » Historia e Njerėzimit (fakte e kuriozitete)

Historia e Njerėzimit (fakte e kuriozitete)

View previous topic View next topic Go down  Message [Page 1 of 1]

8000 P.E.S. – 2050 P.E.S.

8000 P.E.S.
Shpikja e rrotės ka qenė njė nga ngjarjet qė kanė shėnuar mė sė shumti kėtė periudhė.

Me kultivimin e drithėrave nė luginat e lumejve, fillon dhe era e bujqėsisė. Vera dhe bira fillojnė tė prodhohen nė kėtė kohė.

7000 P.E.S. Pėrdorimi i qeramikės.

6000 P.E.S. Bėhen tesha nga bima e lirit.

5000 P.E.S.
Civilizimi e Mesopotamisė.

Zhvillimi i ujitjes.

Kultivimi i misrit.

Pėrdorimi i bakrit.
4241 P.E.S. Ėshtė viti i parė qė ėshtė regjistuar nė kalendarin e Egjiptit.

4000 P.E.S.
Meslim, Mbreti i Kish, sundon Sumerinė (Babilonia Jugore).
Zhvillimi i lėrimit dhe zbutja e kuajve.

3760 P.E.S. Viti i parė i kalendarit hebre.

3500 P.E.S. Shkrimi i parė fonetik dhe formimi i sistemit tė numrave nga Sumerianėt, tė cilėt poashtu ishin te parėt qė pėrdorėn karrocat pėr transportimin e ushqimeve dhe njerėzve.

3000 P.E.S.
Ndėrtimi i tempujve dhe kanaleve nė Sumeri, nėn drejtimin e Ur-Nina.

Dinastia e katėrt e Egjiptit u themelua nga Snefru.

Ėshtė shkruar Epi i Gilgameshit nė forme poezie (njė nga veprat mė tė vjetra letrare.

Fragmente te Epit tė Gilgameshit u gjetėn nė tablo argjili nė shekullin e XIX nė qytetin antik tė Nineveh. Flet pėr njė mbret gjysėm hyjnor tė quajtur Gilgamesh i cili kėrkonte pavdekshmėrinė. Figura e mbretit me siguri bazohej nė njė mbret historik tė Urukut nė Mesopotami.)

2850 P.E.S. Fu-Hi bėhet imperatori i parė kinez.

2800 P.E.S.
Zhvillimi i kalendarit.

Revolucioni i parė i regjistruar: banorėt e qytetit Lagash tė Sumerisė rrėzuan byrokratėt tė cilėt u zbraznin xhepat qytetarėve duke ngritur taksat.

2680 P.E.S. Pėrfundoi ndėrtimi i Piramidės se Madhe tė Gizas.

2650 P.E.S. Formohet Perandoria Akkadian nė Mesopotami nag Sargon.

2637 P.E.S. Viti i parė i kalendarit kinez.

2600 P.E.S. Dinastia e gjashtė nė Egjipt i jep fund Perandorisė Egjiptase. Pepy II sundon 94 vite, qe ėshtė dhe mbretėrimi mė i gjatė nė histori.

2550 P.E.S.
Perandoria e vjetėr Egjiptase nėn Khufu, djalin e dij Khafre, dhe nipin e tij Menkure, fillojnė ndėrtimin e piramidave tė mėdha.

Shėnohet dhe shpikja e qelqit.

2500 P.E.S.
Zbutja e deveve.

Bibliotekat e para happen ne Asiri, Egjipt dhe Kinė.

Pėrdoret pėr herė tė parė sapuni.

2400 P.E.S. Ur-Engur themelon Dinastinė Ur nė Sumeri.

2350 P.E.S. Mbretėrit e Mesopotamisė formulojnė ligjin e parė tė shkruar, i njohur si Kodi i Urukaginas. (Ky kanun s’ėshtė zbuluar asnjėherė por ėshtė pėrmendur nė shumė dokumenta tjerė.)

2300 P.E.S. Shpiket letra nga bima papyrus nė Egjipt.

2100 P.E.S. Dinastia e parė e Babilonit themelohet nga Sumu-Abu. Lind Abrahami nė Ur tė Mesopotamisė.

2050 P.E.S. Kodi mė i vjetėr ligjor qė njihet, Kodi i Ur-Nammit, daton nga kjo periudhė. Edhe pse njihet si Kodi Ur-Nammit, nė pėrgjithsi ėshtė e njohur se ėshtė shkruar nga djali i tij Shugli. (Kodi urdhėrontė shkarkimin nga puna e njerėzve tė korruptuar, mbrojtjen e tė varfėrve, dhėnien e dėshmisė nėn betim, dhe aftėsinė e gjykatėsve tė urdhėrojnė palėn dėmtuese t’i paguajė dėmshpėrblim palės sė dėmtuar.)

View user profile http://www.forumijone.net
Share this post on: Excite BookmarksDiggRedditDel.icio.usGoogleLiveSlashdotNetscapeTechnoratiStumbleUponNewsvineFurlYahooSmarking

2000 P.E.S. – 1020 P.E.S.

2000 P.E.S.
Dinastia e dymbėdhjetė Egjiptase fillon, me Tebėn si kryeqytet.
Hammurabi, Mbreti i Babilonit, reformon ligjet dhe paraqet pėrmirėsime bujqėsore.
Abrahami largohet nga Ur.

1850 P.E.S. Verdikti mė i vjetėr qė njihet. (Njė tabelė argjile shfaq rastin e vrasjes sė njė tė punėsuari nė njė tempull nga tre burra. Bashkėshortja e viktimės kishte tė dhėna pėr vrasjen por kishte heshtur. Pėrfundimisht, vrasja u zbardh dhe u fajėsuan pėr vrasje tre burrat dhe vejusha. Dy dėshmitarė dėshmuan se gruaja nuk ishte pjesė e vrasjes dhe se kishte qenė e keqtrajtuar nga burri, dhe se ishte akoma mė keq pas vdekjes tė sė shoqit. Burrat u ekzekutuan pėrpara shtėpisė sė viktimės por gruaja shpėtoi.)

1800 P.E.S. Kyksos sundon me Egjiptin.

1750 P.E.S. Hammurabi, njė mbret i Perandorisė Babilonase, vendos ligjin pėr shumė aspekte tė jetės sė pėrditshme, pėrfshire martesėn, divorcin, tregėtinė dhe ēmimet. Ndėshkimet e kėtij ligji pėrfshijnė prerjen e gishtit ose tė dorės nė rast vjedhjeje, prerja e gjuhės pėr shpifje, dhe prerja e pjesės sė poshtme tė buzės nėse puth njė burrė ose grua tė martuar me dikė tjetėr. Kodi pėrfshinte edhe ligjin e hakmarrjes, nga ku doli dhe shprehja e famshme "sy pėr sy, dhėmb pėr dhėmb."

1700 P.E.S. Assyria pavarėsohet nga Babilonia.

1500 P.E.S.
Libri i Punės shkruhet nga njė Izraelit i panjohur.
Veprat e shejta pėr Hindusėt, Veda, njė pėrmbledhje himnesh shkruhet nė Sanskrit.

1446 P.E.S. Pesė librat e parė tė Biblės janė shkruar midis viteve1446 dhe 1406 PK.

1400 P.E.S. Pėrdorimi i hekurit nga Hititėt nė Anadolli (Asia Minor).

1415 P.E.S. Amenofis IV i Egjiptit zėvendėson besimin e vjetėr me adhurimin e Diellit.

1375 P.E.S. Ikhnaton zhvillon religjionin monoteist nė Egjipt.

1355 P.E.S. Ramzesi I fillon Dinastinė e Nėntėmbėdhjetė nė Egjipt.

1300 P.E.S. Moisiu pranoi Dhjetė Urdhėrat direkt nga Zoti.

1280 P.E.S. Ligjet indiane tė Manusė u shkruan, qė rregulluan pothuajse tė gjitha aktet ligjore, nga marrėveshjet deri tek ligjet kriminale. Poashtu pėrbėn bazėn e sistemit tė kastave, ku njerėzit klasifikoheshin nga pozita sociale. Antaret e kastave mė tė larta dėnoheshin shumė mė rreptė se ata tė klasave tė ulėta.

1250 P.E.S. Exodi izraelit nga Egjipti gjatė sundimit tė Ramzesit II.

1200 P.E.S. Ramzes III udhėheq dinastinė e Njėzetė tė Egjiptit.

1193 P.E.S. Grekėt shkatėrrojnė Trojėn.

1186 P.E.S. Lufta e Trojės.(Troja u sulmua disa herė.)

1020 P.E.S. Saul bėhet mbreti i parė Izraelit.

1000 P.E.S. – 438 P.E.S.

1000 P.E.S.
Epoka e Hekurit fillon.

Davidi ėshtė mbreti i Izraelit.

990 P.E.S. Davidi pushton Jerusalemin.

970 P.E.S. Solomon ėshtė mbreti i Izraelit.

950 P.E.S. Solomon ndėrtoi Tempullin.

930 P.E.S. Vdes mbreti Solomon - Mbretėria hebreje ndahet nė Izrael dhe Judah.

900 P.E.S. Homeri shkruan Iliadėn dhe Odisenė pėrafėrsisht nė kėtė kohė.

810 P.E.S. Fenikasit themelojnė Kartagjenėn.

800 P.E.S. Koha e profetėve Amos, Hosea dhe Isaiah.

776 P.E.S. Lojėrat e para Olimpike nė Greqi.

753 P.E.S. Themelohet Roma nga Romulus.

721 P.E.S. Sargon, mbreti i Asirisė, merr Samarinė dhe zhvendos njė numėr tė madh Izraelitėsh nė Media dhe Mesopotami: mbretėria veriore e Izraelit nuk rilind kurrė.

691 P.E.S. Paraqitet Akuadukti pėr tė sjellė ujė nga burimet e largėta pėr njė popullatė tė gjerė urbane. Njė nga akuaduktet (ujėsjellėsit) e parė tė njohur u urdhėrua tė bėhej nga mbreti i Asirisė Sennach pėr Ninevenė - ishte afėr 90 km i gjatė.

660 P.E.S. Grekėt themeluan Bizantin.

621 P.E.S. Drako shkruan kodin e parė ligjor pėr Athinėn dhe Greqinė. Dėnimet pėr shumė kundėrvajtje ishin shumė tė rrepta nga ku dhe erdhi fjala "drakonik" qė pėrdoret sot.

606 P.E.S. Nabopolasari i Babilonisė dhe Cyaxares i Medias shkatėrruan Ninevehnė; i jepet fund Perandorisė Asiriane.

604 P.E.S. Nebuchadnezzar sundon Babiloninė.

598 P.E.S. Nebuchadnezzar merr Jerusalemin.

586 P.E.S. Nebuchadnezzar shkatėrron Jerusalemin.

585 P.E.S. Fabulat e Ezopit besohet tė jenė shkruar nė kėtė kohė. (Ato pėrfshijnė “Lepuri dhe Breshka” si dhe “Dhelpra dhe Rrushi.” Mėsimet morale tė Ezopit zakonisht janė pėrfshirė nė alegori brenda njė fjalie nė fund tė fabulave tė tij, siē ėshtė “mos i numėro pulat pėrpara se tė dalin nga veza.”) Shumė pak dihet pėr autorin, disa dijetarė besojnė qė Ezopi ishtė njė skllav, disa besojnė qė ishte njė legjendė.

563 P.E.S. Buda lindi nė Indi.

551 P.E.S. Konfuēie lindi nė Kinė.

550 P.E.S. Cyrus pushton Median dhe themelon Perandorinė e Persisė.

538 P.E.S. Cyrus pushton Babiloninė.

536 P.E.S. Ėshtė shkruar Libri i Dėnimeve nė Kinė. Dėnimet pėrfshinin dhe tatuazhin si njė mėnyrė pėr tu shėnuar kriminalėt, prerjen e hundės, tredhjen, amputimin e kėmbėve si dhe vdekjen.

535 P.E.S. Paraqitet Kalendari i parė Romak: kishte dhjetė muaj, me
304 ditė dhe fillonte me muajin Mars.

532 P.E.S. Pitagora pėrshkruan marrėdhėniet midis anėve tė trekėndėshit kėnd-drejtė dhe dridhjet e zėrit.

525 P.E.S. Teatri i tragjedisė dhe komedisė fillon shfaqjet. Kėngė kremte dhe vallėzime bėheshin pėr nder tė Dionisit, zotit Grek tė verės dhe argėtimit, dhe ishin pjesė e shfaqjeve tė para.

515 P.E.S. Ndėrtohet tempulli i dytė nė Jerusalem.

500 P.E.S.
Fundi i monarkisė nė Romė, themelohet Republika.

Pėrfundohen dorėshkrimet origjinale hebreje tė cilat pėrbėjnė 39 Librat e Dhjatės sė vjetėr.

Talesi (624 P.E.S.? – 548 P.E.S.?) nga Mileti kalkulon gjeometrinė nė rreth.

490 P.E.S. Grekėt i mundin Persianėt nė Betejėn e Maratonės.

486 P.E.S. Spurius Cassius nga Roma miraton ligjin e parė Agrar (reformat e tokės).

480 P.E.S. Vdes Buda.

471 P.E.S. Lex Publilia miratohet nė Romė; tribunėt zgjidhen nga Comitia Tributa (kunvendi popullor).

470 P.E.S. Lind Sokrati afėr Athinės. (Ai solli traditėn e madhe tė Filozofisė Perėndimore. U ekzekutua nė vitin 399 P.E.S.)

458 P.E.S. Ezra drejton hebrejtė nga Babiloni nė Jerusalem.

450 P.E.S. Dymbėdhjetė Tablotė u shkruan nga 10 Romakė pėr tė vėnė sistemin gjyqėsor legal tė Romės. Tė shkruara nė bronzė dhe nė dru dhe nė tablo, ligjet mbronin klasat mė tė ulėta (plebet) nga keqpėrdorimi ligjor nga klasa udhėheqėse (patrikanėt, aristokratėt); gjyqtarėt nuk kishin tė drejtė tė komentojnė ligjin; shpallet organizimi i akuzave publike; palėt e lėnduara (tė prekura) kishin tė drejtėn e kompensimit nga palėt fajtore. Dymbėdhjetė Tablotė konsiderohen si themelimi i tė gjitha ligjeve moderne. (Tablotė u shktarruan nga Galėt nė vitin 390.)

445 P.E.S. Nehemiah fillon rindėrtimin e mureve tė Jerusalemit.

438 P.E.S. Ndėrtimi i Partenonit.

400 - 1 P.E.S.
(Viti 0 nuk ėshtė regjistruar)

400 P.E.S. - 300 P.E.S.
Pesė librat e parė tė Dhjatės sė Vjetėr zhvillohen.
Hipokrati, babai i medicinės, regjistron raste mjekėsore. Eudoksi teorizon lėvzijet planetare.

399 P.E.S. – Sokratit i kėrkohėt tė pijė kukutė (njė lėng helmues) pasi u shpall fajtor pėr degjenerimin e rinisė sė Athinės.

350 P.E.S. Aristoteli shkroi librin Meteorologica, libri i parė mbi motin.

347 P.E.S. - 322 P.E.S. Aristoteli identifikon dhe klasifikon format e jetesės.

336 P.E.S. Leka i madh (Alexander the Great) bėhet Mbret i Maqedonisė dhe gjeneral suprem i grekėve.

330 P.E.S. Vdes Darius II – fund i perandorisė Persiane.

325 P.E.S. Teofrasti (Theophrastus), filozof dhe student i Aristotelit, merr nėn udhėheqje shkollėn e Aristotelit, Liceun. Shkrimet e tij pėrfshijnė Kėrkimet mbi Bimėt dhe Rritjen e tyre. Teofrasti llogaritet themelues i botanikės.

300 P.E.S. Filloi ndėrtimi i ca pjesėve tė Murit Kinez, Euklidi, njė grek nga Aleksandria, shkruan “Elementet”, duke prezantuar gjeometrinė (qė nė shqip dmth “matje toke”)

264 P.E.S. Lojėrat e para tė gladiatorėve Romakė.

240 P.E.S. Livius Andronicus ėshtė poeti i parė Romak.

221 P.E.S. Kina bashkohet kur mbreti i K’in mund mbretėrit e gjashtė mbretėrive tjera.

214 P.E.S. Vazhdon ndėrtimi i Murit Kinez nga Perandori Shih Huang Ti.

212 P.E.S. Arkimedi sqaron sipėrfaqen e rrethit.

200 P.E.S. Pėrfundimi i dorėshkrimeve greke Septuagint tė cilat pėrfshijnė 39 librat e Dhjatės sė Vjetėr DHE 16 libra Apokrife.

194 P.E.S. Eratosteni pėrcakton madhėsinė e Tokės dhe parashtron teoritė e klimės.

150 P.E.S. Kinezėt bėjnė letėr nga fijet e zbutura tė kėrpės, lėvoret e bimėve, tė formuar mbi rrjeta tė vjetra peshkimi.

120 P.E.S. Hiparku i Rodės (161 P.E.S.?-122 P.E.S.?) sqaron strukturėn e kosmosit nė gjerėsi dhe gjatėsi gjeografike; dhe bėn matjet trekėndorė te lundrimit qiellor.

100 P.E.S. Zhvillohet pėrdorimi i letrės nė Kinė.

51 P.E.S. Sundimi i Kleopatrės nė Egjipt (deri nė 30 P.E.S.). [Nė histori njihen shtatė Kleopatra – por vetėm njėra u bė legjendare.]

50 P.E.S.
Jul Cezari kalon Rubikonin pėr tė luftuar me Pompein.
Heroni i Greqisė shpiku fuqinė me avull nė 50 P.E.S., por udhėheqėsit e kohės menduan se do shkaktojė papunėsi e cila mund tė sjellė shqetėsim dhe kėshtu shpikja mbeti e pashfrytėzuar.

45 P.E.S. Roma ndalon qarkullimin e tė gjitha mjeteve transportuese brenda qytetit – dhe nė disa qytete tjera mjetet e transportit, pėrfshirė dhe kuajt, ishin tė lejuara vetėm natėn pėr shkak se gjatė ditės rėndonin trafikun.

44 P.E.S. Vritet Jul Cezari.

30 P.E.S. Vetėvrasja e Antoni dhe Kleopatrės.

6 P.E.S. Viti i mundshėm i lindjes se Jezu Krishtit, besohet tė ketė qenė muaji Mars.

1 – 32

04 Vdekja e Herodit.

06 Judea bėhet provincė Romake.

23 Gjeografi grek Strabo boton Gjeografinė, njė punė qė mbulonte botėn e njohur nga Romakėt dhe Grekėt e kohės sė Perandorit Augustus – ėshtė i vetmi libėr i tillė qė ka mbijetuar nga Antika.

26 Pont Pilati bėhet administrator romak i Judeas.

27 Besohet tė jetė viti kur ėshtė kryqėzuar Jezu Krishti.

34 – 64

34 Apostuli Pal fillon udhėtimet misionare.

41 Dioskoridi shkruan mbi bimėt mjekėsore.

43 Ura e parė nė Londėr ndėrtohet nga Romakėt nė formė tė njė trapi (ponton)

50
Heroni shpik fuqinė e avullit.

Shėn Pali fillon punėn si misionar nė Evropė.

Pedanius Dioscorides shkruan tekstin e para farmakologjik, De Materia Medica (qė u bė
burimi primar nė farmakalogji gjatė 16 shkekujvė tė ardhshėm).

54 Nero bėhet Cezari i fundit (i familjes Cezar) i Romės.

63 Vdes Shėn Pali nė Romė.

64 Zjarri i madh nė Romė.

65 – 95
65 Persekutimi i parė i Krishterėve nė Romė.
68 Nero bėn vetėvrasje.
70 Shkatėrrohet Jerusalemi nga Titus. Tempulli digjet dhe shkatėrrohet.
71 Ndėrtohet Koleseumi nė Romė (mbaroi nė vitin 80)
73 Rrethimi i Masadės.
82 Sipas Suetonit, Perandori Domitian bėri qė femrat gladiatore tė luftojnė nė dritė kandili natėn.
95 Ripėrsėritet persekutimi i Krishterėve.

100 – 132

100 Krishterėt Ēifutė detyrohen ta leshojnė shoqatėn e Ēifutėve.

107 Persektuimi i Krishterėve.

117 Adrian sundon Romėn (deri nė vitin 138), vendos sistemin postar dhe kodifikon ligjet Romake.

122 Jul Cezari pushton Anglinė. Adriani fillon ndėrtimin e njė muri tė gjatė 117 km midis Anglisė dhe Skocisė. (Pjesė tė kėtij muri ekzistojnė akoma.)

125 Persektuimi i Krishterėve.

127 Astronomi, kartografi dhe matematicieni nga Aleksandria (Ptolemeu) boton Almagestin, nė tė cilin janė pėrfshirė 1022 yje - meqė deri atėherė njiheshin vetėm 850. Puna e tij ndikoi nė studimet astronomike pėr 14 shekuj me rradhė.

132 Seizmoskopi i parė nė Kinė; zbuloi njė tėrmet 400 mile larg.

133 – 271

136 I jepet fund revoltės sė ēifutėve – shpėrndarja e racės ēifute.

149 Fjalori Kinez me 10.000 karaktere i pėrgatitur nga Hu Shin.


158 Klaudius Galen shkruan se arteriet bartin gjak, dhe pėrshkruan

veprimin e muskujve dhe nervit.


219 Themelimi i Akademisė “Sura” nė Babiloni.


238 Nė kėtė vit kishte 6 Perandorė Romakė: Maksimini, Gordiani II,

Gordiani II, Balbinusi, Pupienusi, Maksimusi dhe Gordiani III.


250 Matematicienti grek nga Aleksandria, Diofanti, boton Aritmetikėn,

tekstin e parė tė njohur nga Algjebra, njė libėr mėsimor nė 13 pjesė, 6 prej tė cilave

ekzistojnė akoma.


271 Busulla e parė pėrdoret nė Kinė.

300 – 399


300 Kėshilli kishtar i Elviras, nė Spanjė, ndalon martesėn midis ēifutėve

dhe krishterėve, gjithashtu duke ua ndaluar edhe ngrėnien bashkė.


313 Dekreti i Milanit i lėshuar nga Konstantini I (Konstantini i Madh,

perandori i parė krishter Romak – qė u konvertua nė shtratin e vdekjes nė vitin 337),

duke i lejuar tė krishterėt tė ushtrojnė besimin e tyre nė Perandorinė Romake.


325 Konstantini i Madh shpall tė dielėn si ditė tė shenjtė nė javėn

shtatėditėshe. Poashtu paraqiti dhe festat e lėvizshme (Pashkėt) dhe ato tė

palėvizshmet (Krishtlindjet)


326 Konstantini i Madh dhe nėna e tij Helena fillojnė njė fushatė tė

ndėrtimit tė kishave nė Palestinė pėr tė shėnuar vendet e shenjta pėr Krishterizmin,

pėrfshirė dhe kishėn e Holy Sepulchre nė Jerusalem dhe kishėn e Lindjes sė Krishtit nė

Betlehem.


330 Themelimi i Konstantinopolit (Stambolli i sotėm), qė u bė dhe

qendra e Krishterizmit.


337 Konstantini i Madh konvertohet nė krishter nė shtratin e vdekjes.


359 Nėn udhėheqjen e Sanhedrin, Nasi Hillel II, udhėheqėsi i

Sanhedrin, rregulloi kalendarin sipas njė sistemi tė standardizuar llogaritjesh (kalendari

qė pėrdorim sot). Mė parė, kalendari bazohej nė dėshmitė okulare tė pamjes sė hėnės sė

re.


390 Publikohen dorėshkrimet e Jerome's Latin Vulgate, qė pėrmbanin

tė gjitha 80 librat e Shkrimeve tė Shenjta (39 tė Dhjatės sė Vjetėr, 27 tė Dhjatės sė Re,

14 Apokrife).


395 Ndarja e Perandorisė Romake, me vdekjen e Perandorit Teodosi

I. (Dy djemtė e tij tė caktuar si pasardhės: 17 vjeēari Arkadius sundoi lindjen, 10 vjeēari

Honorius sundoi perėndimin, por udhėhiqte nga qyteti i Milanos e jo nga Roma).

400 – 450

432 Shėn Patriku kthehet nė Irlandė pėr tė filluar punėn misionare.


440 25 Dhjetori nuk ėshtė festuar si ditlindje e Krishtit deri nė kėtė vit.


450 Konvertimi i Irlandės nė Krishterizėm. (Puna misionare filloi nėn
peshkopin Palladius 431,por shumica e Irlandezėve ia atribuojnė kėtė meritė Shėn Patrikut)

500 – 599


500 Shkrimet e shenjta deri nė kėtė vit ishin pėrkthyer nė mė shumė

se 500 gjuhė.


521 Boethius paraqet notat muzikore Greke Perėndimit.


529 Kodifikimi i Ligjit Romak, Kodit tė Justinianit, nė njė seri librash tė

quajtur Corpus Juris Civilis, nga Perandori Bizantin. Shumė parime ligjore do jenė bazuar

nė kėtė kod, qė pėrfshin dhe artikullin “ Gjėrat qė janė tė pėrbashkėta pėr tė gjithė (dhe

qė s’pronėsohen dot) janė: ajri, uji, deti dhe bregdetet.”

Fjala drejtėsi qė nė shumė gjuhė njihet si "justice" rrjedh nga Kodi i Justinianit.


537 Sundimi i Shėn Benediktit.


542 Murtaja e Evropės. Zgjati deri nė vitin 593, duke vrarė gjysmėn e

popullatės sė Kontinentit tė Vjetėr.


556 Shpjegimet e para tė shkruara mbi pėrbindėshin Loē Ness tė

Skocisė.


597 Shėn Augusti sjell Krishterizmin nė Britani.

600 – 799


601 Fjalėt mė tė hershme tė anglishtes janė 'Town' dhe 'Priest', tė dyja

tė pėrfshira nė Ligjet e Etelbertit.


604 Njė regjent i princit japonez shkruan Shtatėmbedhjetė Artikujt,

Kushtetutėn e Japonisė. Vlen tė theksohet parandalimi i grindjeve (konflikteve) nė vend

tė zgjidhjes sė tyre, siē qėndronte nė ligjet Perėndimore.


622 Profeti Muhamed, themeluesi i islamit, shpresonte nė fillim se

Ēifutėt do e pranonin pėr profet tė tyre por kur ata e mohuan, dhe pasi e zhvendosi

qendrėn e lėvizjes sė tij nga Meka nė Medina, ai u mundua t’i shpėrngulte fiset ēifute nga

Arabia.


638 Pushtimi i Jerusalemit nga Muslimanėt. Ēifutėt lejohen tė kthehen.


660 Kalifi musliman Abd el Malik ndėrton xhaminė Al Aksa nė

Jerusalem.


691 Abd el Malik ndėrton Kuben e Shkėmbinjėve mbi vendin ku kishte

qėndruar Tempulli i Davidit nė Jerusalem.


700
Paraqitet koncepti i Zeros (edhe pse mbase ishte pėrdorur

mė herėt dhe nga Babilonasit).

Paraqitet dhe porcelani.

Nė Kinė merren shenjat e gishtėrinjėve si mjet pėr identifikimin e njerėzve.


711 Pushtimi i Spanjės nga muslimanėt.


732 Pėr herė tė parė pėrdoret fjala Evropė.


748 Gazeta e parė e shtypur paraqitet nė Peking, Kinė.


780 Musa al-Kwarizmi (780-850) lindi nė Bagdad. Ai paraqiti numrat /

shifrat Arabe nė librin e tij Kitab al-jabr wa al-mugabalah.

800 – 999


800 Kurorėzimi i Ēarlemagne, mbretit tė Frankėve dhe tashmė

Perandori i parė romak i shenjtė, nė ditėn e Krishtlindjeve tė kėtij viti. I kurorėzuar nga

Papa Leo III nė Bazilikėn e Shėn Pjetrit nė Romė, ai do bėhet Karli i Parė i Francės i

njohur si Karli i Madh.


829 Ngrin lumi Nil (ndodh pėrsėri nė vitin 1010).


850 Pėr herė tė parė pėrdoret letra e tualetit nė Kinė.


861 Zbulohet Islanda.


869 Vėllezėrit grekė Shėn Kirili dhe Metodij zhvillojnė alfabetin cirilik, tė

bazuar nė alfabetin grek tė asaj kohe, pėr sllavėt. (Alfabeti cirilik pėrdoret nė Bullgarisht,

Rusisht, Serbisht, Maqedonisht, etj.) Alfabeti origjinal kishte 43 shkronja, por gjuhėt

moderne kanė mė pak. Bullgarishtja 30, Rusishtja 32, Serbishtja 30, etj.


900 Vikingėt e zbulojnė Grenlandėn.


960 Mieczyslaw i Parė bėhet udhėheqėsi (sunduesi) i Polonisė.


969 Pėr herė tė parė pėrmendet loja me letra nė Kinė.


976 Pėrdorimi i parė i zeros nė Evropė.


982 Eriku i Kuq vendos koloninė vikinge ne Grenlandė.


987 Hugh Capet zgjidhet Mbret i Francės. (Dinastia Kapetiane sundon

deri nė vitin 1328)


990 Sistematizohen simbolet muzikore (notat).


995 Pėrkthimet Anglo-Saxone (Rrėnjėt e vjetra tė Anglishtes) tė

Dhjatės sė Re.

View previous topic View next topic Back to top  Message [Page 1 of 1]

Permissions in this forum:
You cannot reply to topics in this forum